«Ένας αρχαίος κόσμος για 3 ευρώ το κεφάλι»: Η κατά κεφαλήν αποτίμηση σε ευρώ του αρχαίου κόσμου στην εκπομπή του Τ. Τέλλογλου

Μας είχε προϊδεάσει, οφείλουμε να πούμε, το trailer της εκπομπής του κ. Τέλλογλου που προβλήθηκε πρόσφατα, όταν μας ενημέρωνε ότι «το ελληνικό κράτος εκμεταλλεύεται με τον χειρότερο τρόπο τα αρχαία μας». Ωστόσο η φαντασία μας αποδείχθηκε πιο φτωχή από αυτό που τελικά παρακολουθήσαμε στις οθόνες μας.

Η προβολή και η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και του αρχαιολογικού έργου, ο παιδευτικός και μορφωτικός τους ρόλος στην καλλιέργεια της αυτοσυνειδησίας και της ενδυνάμωσης της συλλογικής μνήμης κατέληξαν να περιγράφονται, διά στόματος του Προέδρου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) Α. Ανδρεάδη, ως πολιτιστικοί «πόροι» και «προϊόντα» που πρέπει να γίνουν «ανταγωνιστικά» μέσω της «εμπορικής διαχείρισης των μνημείων» από managers που θα τα μετατρέψουν σε κερδοφόρα. Η αφήγηση της κατά Τέλλογλου κακοδαιμονίας της κρατικής πολιτιστικής διαχείρισης (η οποία αφήνεται φυσικά εντέχνως να εννοηθεί πως εκπορεύεται από την εμμονή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας να αποτελεί τη μοναδική διαχειριστική αρχή τους) είχε ωστόσο τη φωτεινή της εξαίρεση που όμως επιβεβαίωνε τον κανόνα: και αυτή δεν θα μπορούσε να είναι παρά το παράδειγμα της υποδειγματικής λειτουργίας του Νέου Μουσείου Ακρόπολης (ΝΜΑ)! Έτσι, οι εικόνες των πρόχειρων φυλακίων των αρχαιολογικών χώρων ή των κλειστών πωλητηρίων του ΤΑΠΑ εναλλάσσονταν με τη φωτεινή και χαρούμενη ατμόσφαιρα του ΝΜΑ, όπου χαμογελαστά παιδικά πρόσωπα παρακολουθούν με προσοχή τα εκπαιδευτικά του προγράμματα από αρχαιολόγους-φροντιστές (όρος νέας κοπής για να δηλώσει τις ευέλικτες εργασιακές σχέσεις του επαγγέλματος).

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στην ανάλυση λόγου και εικόνας για να αντιληφθεί την προσπάθεια διαχωρισμού του αποτελεσματικού, «ζωντανού» και ανοιχτού στο κοινό ΝΜΑ που λειτουργεί εύρυθμα με τους κανόνες της αγοράς σε αντίθεση με τα δυσκίνητα δημόσια μουσεία –και τους αρχαιολόγους που τα διαχειρίζονται στην προκειμένη περίπτωση– τα οποία στερούν την εθνική οικονομία και τη χώρα από τα απαραίτητα έσοδα…

Από τα δημόσια αρχαιολογικά μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους που επιλέχθηκαν από τον δημοσιογράφο να αποτελέσουν τον αντίποδα του ΝΜΑ έλειπαν ωστόσο σημαντικές πτυχές της τριαντάχρονης πλέον μορφωτικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητάς τους. Διότι από την εποχή που τα ελληνικά αρχαιολογικά μουσεία –ακολουθώντας κι αυτά μια μακρά μουσειακή ευρωπαϊκή και εθνική παράδοση– ήταν θησαυροφυλάκια εντυπωσιακών αντικειμένων, έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές. Από τα μέσα ήδη της δεκαετίας του ’80 τα περισσότερα ξεκίνησαν μια δυναμική πορεία εξωστρέφειας με το άνοιγμά τους στο μαθητικό κατά κανόνα κοινό και με ποικίλες εκπαιδευτικές δράσεις. Από τότε μέχρι σήμερα παρατηρείται μια σειρά σημαντικών αλλαγών στη λειτουργία και στις επικοινωνιακές πρακτικές των μεγάλων τουλάχιστον δημόσιων αρχαιολογικών μουσείων: εκτός από τις δεκάδες εκσυγχρονιστικές παρεμβάσεις στις κτηριακές υποδομές τους που διευκολύνουν την προσβασιμότητα σε ολοένα περισσότερες κατηγορίες κοινού, επιδιώκεται σταθερά η στροφή του ενδιαφέροντός τους προς το σχολικό, νεανικό αλλά και ειδικότερων κατηγοριών κοινό (ΑΜΕΑ, κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες κ.ά.), με τον εμπλουτισμό των εκθέσεών τους σε εποπτικό και πληροφοριακό υλικό, με την ανάπτυξη ερμηνευτικών εκπαιδευτικών δράσεων για τα σχολεία, με τη διοργάνωση σεμιναρίων επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και επιστημονικών συνεδρίων κ.ά. Με τα παραπάνω, τα αρχαιολογικά μουσεία επιχειρούν το ριζικό επαναπροσδιορισμό του κοινωνικού, εκπαιδευτικού αλλά και ψυχαγωγικού τους ρόλου, που αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη σύνδεσή τους με τις κοινότητες που τα περιβάλλουν, στο πλαίσιο των νέων οικονομικών και κοινωνικών αναγκών.

Κι όλα αυτά τα υλοποιούν οι αρχαιολόγοι, οι ιστορικοί, οι μουσειολόγοι και το υπόλοιπο προσωπικό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Με μόνο εφόδιο την επιστημονική κατάρτιση και το μεράκι τους, πολλές φορές εργαζόμενοι εκτός ωραρίου και χωρίς υπερωριακή αποζημίωση, φροντίζουν να διευρύνουν τον κοινωνικό και εκπαιδευτικό ρόλο της αρχαιολογίας, μέσα σε ένα πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο εχθρικό, με πολλά προβλήματα που οφείλονται σε πολιτικές επιλογές (όπως το ζήτημα του θερινού ωραρίου των μουσείων, το οποίο αντιμετωπίζουμε κάθε χρόνο), με το ΤΑΠΑ απαξιωμένο να μην μπορεί να αντεπεξέλθει στους από το νόμο οριζόμενους σκοπούς του. Ας προστεθούν εδώ και τα άλλα σοβαρά προβλήματα όπως λ.χ. η υποχρηματοδότηση, η έλλειψη προσωπικού, οι διαθεσιμότητες καθώς και η διαφύλαξη του επιστημονικού ρόλου της αρχαιολογικής υπηρεσίας, τα οποία αποτελούν τη μόνιμη επωδό στις διεκδικήσεις των περισσότερων σωματείων του ΥΠΠΟΑ.

Τα παραπάνω είναι κοινός τόπος για όσους εργάζονται στα μουσεία και ασχολούνται με τη μουσειακή πολιτική τα τελευταία τριάντα περίπου χρόνια. Αυτήν την πλούσια και μακρόχρονη εμπειρία των μουσείων και των υπόλοιπων υπηρεσιακών μονάδων του ΥΠΠΟΑ στον τομέα της επικοινωνίας τους με το κοινό φαίνεται πως δεν ενδιέφερε τον «έγκριτο δημοσιογράφο» να την δείξει (πόσο μάλλον να την αναδείξει) στην εκπομπή του. Πώς άλλωστε θα παρουσιαζόταν το ΝΜΑ πρωτοπόρο σε τέτοιου είδους δράσεις, δεκαετίες αργότερα από τότε που αυτές πρωτοξεκίνησαν;

Η εκπομπή του κου Τέλλογλου δεν θυμίζει σε καμία περίπτωση δημοσιογραφική έρευνα, αλλά μάλλον αποτελεί υλικό προβολής και προώθησης συγκεκριμένων αντιλήψεων και συμφερόντων σχετικά με τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αλλά φαίνεται πως η τήρηση οποιασδήποτε δεοντολογίας δεν είναι απαραίτητη, όταν δουλεύουμε για να καταδείξουμε πόσο «αποτελεσματικότερη» είναι η ιδιωτική διαχείριση των δημόσιων αγαθών, είτε πρόκειται για τον πολιτισμό, είτε πρόκειται για την υγεία ή την παιδεία.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: